การเลี้ยงนกกระจอกเทศ


นกกระจอกเทศ
มี ถิ่น กำเนิด ใน ทวีปอัฟ ริ กา สำหรับ คน ไทย แล้ว จะ พบ เห็น นก กระจอก เทศ ก็ เฉพาะ ตาม สวน สัตว์ เท่า นั้น ทั้ง ที่ ใน ความ เป็น จริง แล้ว นก กระจอก เทศ เป็น สัตว์ ที่ ให้ ผล ตอบ แทน หลาย อย่าง ที่ มี ประ โยชน์ เช่น หนัง คุณภาพ เยี่ยม ดี กว่า หนัง จระเข้ เสีย อีก เนื้อ รส ชาด อร่อย เหมือน เนื้อ วัว แต่ ไข มัน และ โคเลสเ ตอ รอล ต่ำ กว่า มาก ขน ทำ เครื่อง ประดับ แถม ไข่ ยัง ใช้ แกะ สลัก หรือ วาด ลวด ลาย เป็น เครื่อง ประดับ อีก ด้วย ซึ่ง ประ โยชน์ ดัง กล่าว เป็น คุณ ลักษณะ ของ สัตว์ เศรษฐกิจ อย่าง แท้ จริง ซึ่ง สามารถ เปรียบ เทียบ การ ให้ ผล ผลิต ของ โค กับ นก กระจอก เทศ ได้ ดัง นี้

นกกระจอกเทศ
ระยะเวลาตั้งท้อง/ฟักไข่ (วัน)
ผลิตลูก (ตัว/ปี)
อัตราการแลกเนื้อ
อายุส่งโรงงานแปรรูป (วัน)
ผลผลิตเนื้อ (กก.)
หนัง (ตร.ฟุต)
ขน (กก.)		 280
1
5 : 1
645
250
30
-		 42
20
2 : 1
407
900
280
15 - 18

 

อาจ จะ เป็น ของ แปลก ถ้า เมือง ไทย จะ ตั้ง ฟาร์ม เลี้ยง นก กระ จาก เทศ แต่ โดย ความ เป็น จริง แล้ว ใน ต่าง ประเทศ ไม่ ว่า จะ เป็น สหรัฐ อเมริกา ฝรั่งเศส อังกฤษ อิสราเอล ออสเตรเลีย เป็น ต้น มี ฟาร์ม เลี้ยง นก กระจอก เทศ มาก มาย อย่าง ใน อเมริกา มี ถึง 3,000 กว่า ฟาร์ม แล้ว ยัง ตั้ง เป็น สมาคม ผู้ เลี้ยง นก กระ เทศ อีก ด้วย หนัง ของ นก กระจอก เทศ เป็น ที่ นิยม ของ ผู้ ผลิต ชั้น นำ เช่น คริสเตียนดิ ออร์ เทสท์ โตนี ฯลฯ เพื่อ ใช้ ผลิต รอง เท้า บู๊ต เข็ม ขัด กระเป๋า ถือ กระเป๋า เดิน ทาง เป็น ต้น ซึ่ง ประเทศ ที่ นิยม สิน ค้า จาก หนัง นก กระจอก เทศ คือ ญี่ปุ่น เยอรมัน ฝรั่งเศส อเมริกา และ อิตาลี สำหรับ เนื้อ นก กระจอก เทศ ก็ มี แนว โน้ม ที่ จะ ทด แทน เนื้อ วัว เพราะ เนื้อ มี สี แดง เหมือน เนื้อ วัว โดย เฉพาะ ใน กลุ่ม ชน ที่ ไม่ นิยม บริโภค เนื้อ วัว เพราะ รส ชาด เหมือน เนื้อ วัว แต่ โปรตีน สูง กว่า และ โคเลสเ ตอ รอล ต่ำ กว่า ดัง นั้น เพื่อ เป็น ข้อ มูล แก่ เกษตร กร ไทย หรือ ผู้ ที่ สน ใจ เกี่ยว กับ การ เลี้ยง นก กระจอก เทศ กลุ่ม งาน สัตว์ ปีก กอง บำรุง พันธุ์ สัตว์ กรม ปศุ สัตว์ จึง ได้ รวบ รวม ข้อ มูล ต่าง ๆ จาก หนังสือ ของ ต่าง ประเทศ มา เพื่อ ให้ ท่าน ได้ ศึกษา เป็น ข้อ มูล เบื้อง ต้น ซึ่ง หวัง ว่า เป็น อย่าง ยิ่ง ว่า จะ เป็น ประ โยชน์ แก่ ท่าน บ้าง

 

การ เลี้ยง นก กระจอก เทศ ก็ เหมือน กับ การ เลี้ยง สัตว์ เศรษฐกิจ ชนิด อื่น ๆ ไม่ ว่า จะ เป็น โค สุกร เป็ด ไก่ ฯลฯ ย่อม จะ ต้อง มี โรง เรือน อาหาร การ จัด การ เลี้ยง ดู เป็น ต้น ซึ่ง เป็น ปัจจัย ที่ สำคัญ ใน การ ผลิต ที่ ผู้ เลี้ยง จะ ต้อง ให้ ความ สน ใจ และ ศึกษา เพื่อ จะ ได้ จัด ให้ เหมาะ สม กับ พันธุ์ สัตว์ ดัง นี้

โรงเรือนสำหรับนกกระจอกเทศ
ลักษณะ ของ โรง เรือน

เนื่อง จาก นก กระจอก เทศ เป็น สัตว์ ป่า มา ก่อน กิน หญ้า และ แมลง หรือ สัตว์ เล็ก ๆ เป็น อาหาร ดัง นั้น โรง เรือน ของ นก กระจอก เทศ จึง มี 2 ส่วน คือ

1. ส่วน ที่ เป็น บริเวณ โรง เรือน (Shed) โดย จะ ต้อง กั้น เป็น ห้อง มี ประตู ปิด เปิด สำหรับ ขัง นก กระจอก เทศ เพื่อ การ รักษา หรือ กั้น ไม่ ให้ นก กระจอก เทศ รบ กวน ขณะ ที่ เข้า ไป เก็บ ไข่ ออก ไป ฟัก เพราะ ช่วง ผสม พันธุ์ และ ออก ไข่ นก กระจอก เทศ ค่อน ข้าง จะ ดุ ตลอด จน เป็น ที่ วาง ภาชนะ ให้ น้ำ และ อาหาร

 

2. ส่วน ที่ เป็น บริเวณ สำหรับ วิ่ง เล่น หรือ ออก กำลัง กาย ซึ่ง ควร จะ ปลูก หญ้า ไว้ ให้ นก ได้ จิก กิน ด้วย

อัตรา ส่วน ของ พื้น ที่

พื้น ที่ ที่ ใช้ เลี้ยง นก กระจอก เทศ จะ ไม่ สมา รถ ระบุ ตาย ตัว แน่ นอน ว่า จะ ต้อง เป็น เท่า ไร ทั้ง นี้ ขึ้นกับความ สมบูรณ์ ของ พืช หรือ หญ้า เล็ก ๆ และ พื้น ที่ เหลือ ใช้ ด้วย แต่ สามารถ กำหนด คร่าว ๆ ได้ ดังนี้

อายุ ภายในโรงเรือน
(ตร.ม./ตัว)		 ลานสำหรับวิ่งเล่น
(ตร.ม./ตัว)
1-12 วัน 1.20 -
22-90 วัน 1.20-2.40 10
4 เดือน - ส่งตลาด (12-14 เดือน) 1.50 250
2 ปีขึ้นไป 8.00 500

รั้ว

ควร สูง 1.50-2.00 เมตร โดย ใช้ ลวด ที่ ไม่ มี หนาม แหลม คม เพราะ จะ ทำ ให้ นก กระจอก เทศ ได้ รับ อันตราย ได้ อาจ ใช้ เป็น ตา ข่าย ถัก หรือ ลวด กั้น เป็น ช่วง ๆ ก็ ได้ เพราะ ปกติ นก กระจอก เทศ จะ ไม่ บิน หนี อยู่ แล้ว การ จะ ใช้ วัสดุ อะไร จะ ต้อง คำนึง ถึง ความ ปลอด ภัย ของ นก กระจอก เทศ และ ทุน ทรัพย์ ของ ผู้ เลี้ยงด้วย

อาหาร นก กระจอก เทศ

นก กระจอก เทศ เป็น สัตว์ กิน พืช (Herbivorous) กระเพาะ จะ แบ่ง เป็น 2 ส่วน คือ ส่วน ที่ เป็น กระเพาะ บด (Gizzard) เหมือน ไก่ แต่ ไม่ มี Crop และ กระเพาะ พัก (Proventriculus) เหมือน สัตว์ เคี้ยว เอื้อง (Ruminant) เช่น โค กระบือ ดัง นั้น อาหาร ของ นก กระจอก เทศ จึง เป็น พืช ผัก หญ้า และ สัตว์ เล็ก ๆ เช่น ลูก กบ จิ้งจก หรือ แมลง ต่าง ๆ นอก จาก นี้ ยัง จิก กิน ก้อน หิน หรือ หิน เกล็ด เล็ก ๆ เพื่อ ช่วย ใน การ บด ย่อย อาหาร ที่ บริเวณ กระเพาะ บด สำหรับ การ เลี้ยง ใน ระบบ ฟาร์ม อาหาร ของ นก กระจอก เทศ มี ความ สำคัญ เป็น อย่าง มาก ซึ่ง จะ ต้อง คำนวณ ให้ ตรง ตาม ความ ต้อง การ ของ นก กระจอก เทศ อายุ ต่าง ๆ กัน โดย จะ ต้อง มี แร่ ธาตุ อาหาร ครบ ถ้วย และ เพียง พอ โดย เฉพาะ แคลเซียม ความ ต้อง การ อาหาร ข้น ใน แต่ ละ ช่วง อายุ สามารถ แบ่ง ออก ได้ เป็น ดัง นี้

  0-3 เดือน 3-23 เดือน กำลังไข่/ผสมพันธุ์
พลังงาน (กิโลแคลอรี่/กก.) 2,700 2,400 2,400-2,600
โปรตีน (%) 20 18 15-17
เซลลูโลส (%) 9 9 10
แร่ธาตุ (%) 8 8 9

 

นอก จาก นี้ จะ ต้อง มี หญ้า แห้ง หรือ หญ้า สด และ หิน เกล็ด ตั้ง ไว้ ให้ นก กระจอก เทศ จิก กิน ด้วย

การ ฟัก ไข่ นก กระจอก เทศ

นก กระจอก เทศ ถ้าผล่อย เลี้ยง ตาม ธรรม ชาติ (Wild Ostrich) จะ ถึง อายุ ผสม พันธุ์ เมื่อ เพศ ผู้ อายุ 3-4 ปี ขึ้น ไป ส่วน เพศ เมีย 2.5 ปี ขึ้น ไป แต่ นก กระจอก เทศ ที่ เลี้ยง ใน ระบบ ฟาร์ม (Intensive) จะ ใช้ ผสม พันธุ์ ได้ เมื่อ เพศ ผู้ อายุ 2.5 ปี ขึ้น ไป ส่วน เพศ เมีย อายุ 2 ปี ขึ้น ไป ทั้ง นี้ ขึ้น อยู่กับอาหาร และ การ จัด การ เป็น หลัก อัตรา ส่วน ที่ ใช้ ผสม พันธุ์ เพศ ผู้ 1 ตัว ต่อ เพศ เมีย 1-3 ตัว นก กระจอก เทศ จะ ผสม พันธุ์ ใน ช่วง ที่ มี อากาศ เย็น และ แห้ง ซึ่ง ที่ เลี้ยง อยู่ ที่ กรม ปศุ สัตว์ จะ ออก ไข่ ใน เดือน ตุลาคม ถึง เมษายน และ จะ ออก ไข่ ปี ละ ไม่ เกิน 6 เดือน โดย ออก ไข่ ทุก 2 วัน ต่อ 1 ฟอง ไข่ หนัก ฟอง ละ 900-1,650 กรัม และ มี ความ ยาว 6-8 นิ้ว เปลือก ไข่ สี ขาว ครีม จน ไข่ ได้ 12-16 ฟอง ก็ จะ หยุด ฟัก ไข่ (Clutch) โดย ตัว เมีย จะ ฟัก ไข่ ใน ตอน กลาง วัน ตัว ผู้ จะ ช่วย ฟัก ใน ตอน กลาง คือ ซึ่ง จะ ใช้ เวลา ฟัก ไข่ 42 วัน ใน แต่ ละ ปี แม่น กก ระ จอก เทศ จะ ให้ ไข่ ประมาณ 36-42 ฟอง แต่ ถ้า เก็บ ไข่ ออก จะ ทำ ให้ แม่น กก ระ จอก เทศ ออก ไข่ ได้ มาก ขึ้น ซึ่ง บาง ตัว ให้ ไข่ ถึง 90 ฟอง สำหรับ การ เลี้ยง ใน ระบบ ฟาร์ม จะ ไม่ ปล่อย ให้ นก กระจอก เทศ ฟัก ไข่ เอง แต่ จะ นำ ไข่ ไป ฟัก ด้วยเครื่องฟัก ไข่ ซึ่ง มี วิธี การ คล้าย การ ฟัก ไข่ เป็ด ไข่ ไก่ ดัง นี้

การ ดู แล ไข่ ฟัก

ไข่ ที่ จะ ใช้ สำหรับ ฟัก หลัง จาก เก็บ จาก รัง ไข่ แล้ว จะ ต้อง ทำ การ รม ควัน ฆ่า เชื้อ ด้วย ก๊าซฟลอมาดิไฮด์ก่อน นำ ไป ไว้ ใน ห้อง ที่ มี อุณหภูมิ 20 ํC - 22 ํC และ เก็บ นาน ไม่ เกิน 7 วัน ใส ระหว่าง ที่ เก็บ จะ ต้อง ทำ การก ลับ ไข่ อย่าง น้อย วันละ 2 ครั้ง
ก่อน ที่ จะ นำ ไข่ เข้า ตู้ ฟัก จะ ต้อง นำ ไข่ ฟัก ออก จาก ห้อง ควบ คุม อุณหภูมิ มา ไว้ ที่ ห้อง ที่ อุ ณหภูมิ มา ไว้ ที่ ห้อง ที่ อุณหภูมิ ปกติ (preheat) เสีย ก่อน ประมาณ 8-10 ชั่ว โมง เพื่อหรับ ความ เย็น ของ ไข่ สู่ อุณหภูมิ ปกติ (ประมาณ 35 ํC) ถ้า นำ ไข่ เข้า ตู้ ฟัก ทัน ที จะ ทำ ให้ เชื้อ ตาย (Embryonic shock) เนื่อง จาก อุณหภูมิ เปลี่ยน แปลง อย่าง รวด เร็ว จาก เย็น ไป ร้อน

อุณหภูมิ และ ความ ชื้น

อุณหภูมิ ที่ ใช้ ใน การ ฟัก ไข่ คือ 36.2 ํC มี ความ ชื้น 40% จะ ใช้ เวลา ฟัก ไข่ นาน 41-43 วัน แต่ ถ้า อุณหภูมิ 35 ํC ความ ชื้น 40% จะ ใช้ เวลา ฟัก ไข่ 43-47 วัน หาก เพิ่ม อุณหภูมิ ให้ สูง ขึ้น จะ ทำ ให้ อัตรา การ ตาย ของ ลูก นก กระจอก เทศ ระยะ แรก เพิ่ม สูง ขึ้น

การ ส่อง ไข่

ส่อง ไข่ 2 ครั้ง เพื่อ คัด เลือก ไข่ ที่ ไม่ มี เชื้อ หรือ เชื้อ ตาย ออก โดย ครั้ง แรก จะ ทำ การ ส่อง ไข่ หลัง จาก ฟัก ไป แล้ว 2 สัปดาห์ หรือ หาก ชำนาญ อาจ ส่อง ได้ เมื่อ ฟัก ไข่ ไป แล้ว 7-10 วัน ส่วน ครั้ง ที่ สอง จะ ส่อง ก่อน ย้าย จาก ตู้ ฟัก (Setter) ไป ตู้ เกิด (Hatcher) หรือ เมื่อ ฟัก ไข่ ไป แล้ว 35 วัน

การกลับ ไข่

การก ลับ ไข่ มี ความ สำคัญ ต่อ การ พัฒนา และ เจริญ เติบ โต ของ ตัว อ่อน เป็น อย่าง ยิ่ง จำนวน ครั้ง ของ การก ลับ ให้ ขึ้นกับองศาของ ไข่ คือ

กลับไข่ (ครั้ง) กลับไข่ทำมุม (องศา)
2 90
6 45
ทุกชั่วโมง 45

เมื่อ ย้าย ไป ตู้ เกิด แล้ว ไม่ จำ เป็น ต้อง กลับ ไข่ อีก

หน้าต่อไป